Hazır Kompost Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli

Hazır kompost, balkon ve teras bahçeciliğinde en pratik toprak iyileştiricilerden biri. Ancak torbanın üzerindeki "organik" ibaresi tek başına hiçbir şey söylemez; içindeki malzemenin ne kadar olgunlaştığı, ne kadar nemli olduğu ve içine ne karıştığı bitkinin ilk üç haftasını doğrudan belirler. Olgunlaşmamış bir kompost saksıya girdiğinde ayrışmaya devam eder, kökün ihtiyaç duyduğu azotu geçici olarak bağlar ve fideler nedensiz gibi görünen bir sararma yaşar. Bu yüzden kompost kalitesi kontrol alışkanlığı, torbayı açmadan başlayıp saksıya karıştırmadan hemen önce tamamlanan kısa bir rutin olarak düşünülmelidir.

Satın Alma Anında Yapılabilecek Kontroller

Mağazada ya da bahçe merkezinde elinizde ölçüm aleti olmasa da duyularınız ve etiket size çok şey anlatır. Aşağıdaki üç adım, yanlış ürünü eve taşımanın önüne geçer.

Etiketi doğru okumak

İyi bir etikette hammaddenin kaynağı yazar: bitkisel atık, ahır gübresi, mantar üretim artığı, yeşil atık ya da bunların karışımı. Kaynağı belirsiz "organik gübre" tanımı, içeriğin partiden partiye değişebileceği anlamına gelir. Organik madde oranı, iletkenlik (EC) ve pH aralığı belirtilmişse ürün hakkında ciddi bir bilgi verilmiş demektir. Ahır gübresi ağırlıklı kompostlar tuz bakımından daha zengindir; saksı gibi kapalı hacimlerde bunu düşük oranda kullanmak gerekir. Bitki beslenmesiyle ilgili genel dengeleri anlatan yazıda değindiğimiz gibi kompost bir gübre değil, gübrenin daha verimli çalışmasını sağlayan bir taşıyıcıdır.

Koku ve görünüm

Olgun kompost, ormanda yağmurdan sonraki nemli toprak gibi kokar. Amonyak, çürük yumurta veya ekşi silaj kokusu alıyorsanız ayrışma tamamlanmamış ya da oksijensiz kalmış demektir. Renk koyu kahve–siyah olmalı, elinizde ufalandığında iri parçalar yerine kırıntılı bir yapı bırakmalı. İçinde tanınabilir yaprak, sap, çekirdek veya saman parçaları çoksa malzeme henüz genç; bu tür ürünü yüzey malçı olarak kullanmak, saksı harcına karıştırmaktan daha akıllıcadır.

Nem sınaması: avuç testi

Bir tutam kompostu elinizde sıkın. Parmaklarınızın arasından su damlıyorsa nem oranı fazladır; torbada uzun süre havasız kaldığı için kötü kokması da olasıdır. Sıktığınızda dağılıp toz gibi savruluyorsa aşırı kurudur ve suyu itebilir. Doğru nemde kompost, sıkıldığında topaklanır, elinizi açtığınızda hafif dokunuşla dağılır. Bu basit test aynı zamanda torbanın ağırlığı hakkında da fikir verir: beklenenden çok ağır torbalar genelde su taşır, ürün taşımaz.

Eve Getirdikten Sonra: pH, Olgunluk ve Kirlilik

İkinci aşama, kompostu saksı harcına karıştırmadan önce yapılan kısa doğrulamadır. Birkaç gün beklemek, özellikle tohum ekimi planlıyorsanız kaybedilmiş zaman değildir.

pH ve tuz ölçümü

Bir bardağa bir ölçek kompost, iki ölçek saf su koyup karıştırın, yarım saat dinlendirdikten sonra pH şeridi veya kalem tipi ölçerle okuyun. Olgun kompostlar genellikle nötr civarında, hafif asit ile hafif alkali arasında bir değer verir. Çok yüksek okumalar kireç ya da kül eklendiğine, çok düşük okumalar ise ayrışmanın sürdüğüne işaret eder. Tuzluluk şüphesi varsa aynı karışımın iletkenliğini ölçmek veya kompostu birkaç kez bol suyla yıkamak işe yarar.

Olgunluk için çimlendirme denemesi

En güvenilir pratik yöntem küçük bir çimlenme testidir. İki kaba aynı miktarda kompost koyun, birine tere ya da turp tohumu ekin, diğerine kontrol amacıyla bildiğiniz bir harç kullanın. Çimlenme oranı belirgin biçimde düşükse veya kökçükler kahverengileşiyorsa kompostta fitotoksik maddeler var demektir. Bu durumda malzemeyi havadar bir yerde iki üç hafta dinlendirmek, arada bir karıştırmak çoğu zaman sorunu çözer. Tohumdan üretimle ilgilenenler için bu adım, ekim mevsimini kurtaran bir alışkanlığa dönüşür.

Kirlilik ve yabancı madde taraması

Bir miktar kompostu geniş bir tepsiye yayıp elekten geçirin. Plastik parçaları, cam kırıkları, boyalı tahta talaşı veya metal kalıntısı görüyorsanız hammadde ayrıştırılmamış çöpten geliyor olabilir; bu ürünü yediğiniz sebzelerde kullanmayın. Yol kenarı yeşil atıklarından yapılan kompostlarda ağır metal riski daha yüksektir, bu nedenle sebze saksılarında sertifikalı ürünleri tercih etmek mantıklıdır. Ayrıca yabancı ot tohumu bolluğu, kompostun yeterince ısınm